UKRAYNA- “CHERKASY” OBLASTI,CHİGİRİN ŞEHRİ, ARMALAR ve COSSACKLAR

UKRAYNA- “CHERKASY” OBLASTI,CHİGİRİN ŞEHRİ, ARMALAR,COSSACKLAR(KASOGLAR) VE ÇERKESLER

Tarihte, Ukrayna ve Polonya gibi ülkelerde Çerkeslerin varlığı -gerek ikili ilişkiler, gerekse savaş dönemlerinde askeri ilişkiler olarak varlıkları bilinmeyen birşey değil.Ukrayna’da ki “CHERKASY” adı ile anılan eyalet, gerek  isim-gerekse tarihi olarak  Çerkeslere ait olup, bu isim Ruslar tarafından Çerkesler için kullanılan bir adlandırmaydı ve hala daha öledir.Hatta bir dönemler bağımsız olan Çerkeslerin vatanı da Ruslar tarafından Belgrad antlaşmasın da CHERKASY olarak tanınmıştı.(Çerkes adının Rusçası Cherkass’tır)

Şimdi aşağıda bu Cherkasy Oblastı,Tarihi,Şehirlerinin(özellikle Chigirin Şehri) armaları ve Cossacklar(Kazaklar denilen)  hakkında ilginç bilgiler paylaşacağım. Bunlara bakınca armaların Adıge bayrağındaki simgeler ve çokça kullanılan At figürleri ile olan benzerliği ile Cossackların Çerkesler ile ne gibi bir bağlantıları olduğu gibi konularda bilgi sahibi olacaksınız.Bence daha fazla araştırılması gereken bir konudur.Ben bir şekilde açılışı yapmış olayım, gerisi değerli araştırmacılarımıza,tarihçilerimize kalmıştır.

Saygılarımla

Araştırma, Derleme ve Çeviri: Soner DAUR

CHERKASY OBLAST-UKRAYNA

Ukrayna’da Ünlü bir Seyahat,Turizm Şirketi’nin internet sayfasında “Cherkasy” Oblastı(İdari birim)’nın tarihi şu şekilde özetleniyor:

“Tatar Baskak olarak anılan Kursk bölgesi, eskiden 1282′lerde Çerkes Beshtau veya Piatigorsk olarak anılıyordu.O dönemler Cossaklar( burada Çerkeslerin ataları Kasoglar kastediliyor) adı ile anılan Çerkesler buralara yerleştirildiler. Burada Cherkasy adında bir yerleşim yeri ve saygın bir kale inşa ettiler.Bu nedenledir ki, Cherkasy adı bu şehir çevresinde yaşayan  herkes için sonraları ortak bir miras olarak kabul edildi ve burası sonradan Cossack yerleşimlerinin (oblast) de başkenti oldu.Günümüzde Cherkasy – seçkin bir idari birim olmakla birlikte, kültürel,endüstriyel ve popüler bir turizm merkezidir ve 300,000 kadarda bir nüfusa sahiptir.”http://www.bee-travel.com/en/cherkasy.html

Bu anlatıma paralel olarak “Rusya Tarihi” adlı kitabında ünlü Rus Tarihçi V.N.Tatishev şunları söylemektedir.

“İlk Cossacklar dediğimiz halk, 14.yy. başlarında ilk olarak Kursk Bölgesinde (Rusya) topluca görülen bir kalabalık olan dağlı Çerkeslerden oluşuyordu.Bu bölgede Cherkasy adında bir yerleşim yeri oluşturdular ve Tatar hükümetinin koruması ve desteği altında soyguncular ve hırsızlık yapanları avlamakla meşgul oldular. Sonraları Dnieper Nehri kıyılarına(şimdiki Ukrayna) göç ederek burada Cherkassy adında bir şehir inşa ettiler.” V.N. Tatishev, Russian history, M.-L. 1963, volume II, page 240

ZİKHİA VE CASACHİA(KASOGİA)- ÇERKESYA

(Burada bahsedilen Cossack adı Rus tarihçilerinin deyimiyle Kasoglardır ve Kasogları Çerkeslerin bir adı olarak kabul ederler ki,zaten haritada gördüğünüz gibi  Kasogia diğer bir Çerkes ülkesi olan Zikhia‘nın kuzey doğusunda yüzyıllar boyunca Çerkeslerin(Adıge) atavatanı olmuştu ve buradan bir şekilde kuzeye göç eden Çerkeslere de Kasog/Cossack adı verilmişti.14. ve 15.yy Rus kaynaklarında Çerkeslerin Moğolların Rus steplerinde henüz varolmadığı zamanlarda şimdi bulundukları yerlerden daha Kuzeyde, Don nehrine kadar olan bölgelerde yaşadıkları yazılmaktadır.Kursk bölgesi bunlardan biridir.Zaten Don nehrinin Çerkes dilinde ki karşılığı da bu nehrin karakterine çok uyan anlamıyla “Pshıj(Durgun,yaşlı nehir)” olarak geçer.İşte Moğolların etkisiyle Kursk’tan kalkarak şimdiki Ukrayna bölgesine geçen bu Kasog/Cossack adı verilen halkın Dinyeper‘de kurdukları şehrin adının Cherkassy olması bizce bu adın kökeninin Kasog(Çerkesler) olduğu gerçeğini kanıtlayan bir delildir.)

Çok eski devirlere baktığımızda da Çerkeslerin atalarının Karadeniz’de korsanlık yaptıkları,köle ticareti ile uğraştıkları ve bu şekilde Roma eyaletlerine kadar bile gittiklerini biliyoruz.Hatta o devirlerde bazı yerel soylu ailelerin Çerkes originli oldukları da bilinir.(Kafkasyalı oldukları bilinen Spartakidler örneğindeki gibi)Aynı şekilde Kafkasya bölgesinde söz sahibi olmuş Alanlar(Osetlerin ataları) ile birlikte Avrupa içlerine kadar gittikleri de kabul gören delillerdendir.En azından Çerkes Mamluk Devleti(1382-1517)‘nin de bu şekilde yurtlarından ayrılan Çerkesler tarafından kurulan bir devlet olduğu zaten aşikardır.Gittikleri bölgelerde birçok soylu ailenin de Çerkes kanı taşıdığı Avrupalı araştırmacılar tarafından da dile getirilmiştir.

“Ukrayna Tarihi” konulu bir araştırma yazısında da Çerkesler hakkında ilginç veriler yer almaktadır.

“Ukrayna’da bulunan Cherkassy bölgesinin tarihini, kimsenin çok iyi bildiğini sanmıyorum.Kiev Rusya’sı dönemlerin de burası en güneyde bulunan kenar mahallelerden biriydi.Özellikle, bu bölge ilk göçebe saldırılarına maruz kalan ve bunu engelleyen öncü muhafızların bir kabile yerleşkesi olmuştu.Onlar “Cherkasami” adıyla tanınıyorlardı ve bu isim sonradan bilinen Cherkess(Circassian) adının eski bir telafuz şeklinden başka birşey değildi.” (http://meshov.awardspace.com/autotours/kirovograd.html)

Londra’da 1810 yıllarında yayınlanmış bir başka araştırmada da, Azof(Azak) Cossack‘larının ilk liderlerinden birinin Agous adında bir Çerkes(Circassian) olduğu açıkça yazmaktadır.Sonraları bu bölgenin ve Kasogia’nın Hazarlara  geçtiği ve onlardan sonrada tekrar Çerkeslere geçtiği belirtilmektedir. “Dr.Clarke’s Travel İn Russia-1810″

ÇERKESLER- CİRCASSİANS

Yukarda ki bilgilere ve delillere bakarak kafamıza takılabilecek tek şeyin ” Cossack olarak bilinen halkın veya bu adın kökeni nedir?” olacaktır.

Bu konuda çok tartışmalar olmakla birlikte, Rus tarihçiler çoğunlukla Kasog adı ve Kasogların göçleri ve birçok yerdeki mevcudiyetleri üzerinden bu halkın yada en azından bu isimin kökeninin Çerkeslerden geldiği konusunda hem fikirdirler.

Daha öncede söylediğimiz gibi Türk adı olan “Kazak” isminden geldiği konusu ise dışardan bazı Avrupalı araştırmacılar tarafından söylenmektedir.Fakat o dönemlerde dinlerine ve giyim kuşamlarına,kültürlerine baktığımız zaman Çerkesler ile ortak özellikleri olduğu görülebiliyor.

COSSACK

Bu bilgiler şuan Cossack olarak bilinen bu halkın, Çerkes olduğunu söylememize yetki vermeyeceği halde, isimlerini Çerkeslerden aldıkları ve giyim kuşamları, kültürleri itibariyle Çerkeslere benzedikleri,onları örnek aldıkları kuşku götürmez gerçeklerdir. Özellikle Kuban Kazakları bu konuda çok açık bir örnek olarak karşımıza çıkmaktadırlar.

Şuda söylenebilir ki, Cossacklar olarak bilinen halk içinde Çerkeslerinde genetik bir mirası olduğu muhtemeldir.Son gen araştırmaları da gösterdi ki, Çerkesler(Adıgeler) de büyük oranda görülen(Özellikle Şapsığ Adıgeleri),hatta bu gene “Çerkes geni” adı bile verilebilecek oranda görülen“G2a3b” gen diziminin, aslı Cossack olan birçok kişide de görüldüğü tespit edilmiştir.

COSSACK

Şimdi tekrar ilk konuma dönersek, Ukrayna Cherkasy Oblast’ının ve şehirlerinin sizleri çok şaşırtacağına inandığım İdari Birim armalarını sizlerle paylaşmak istiyorum.Bu armalarda Çerkeslere özgü veya benzer ilginç figürler göreceksiniz.Artık anlaşıldığı üzere bunları görmeniz sizleri şaşırtmaması gerekir.Ancak bunları paylaşmadan önce, “Cherkassy Adı Üzerine Bir Araştırma” adlı İsrail Üniversitelerinden birinde yayınlanan araştırmayı sizlerle paylaşmak istiyorum.Bu araştırmada çok ilginç bilgiler olmasına rağmen ben sadece birkaç bölümünü çevirip sizlere sunmaya çalışacağım.Tamamının çevrilmesi inşallah birgün kısmet olur.

ÇERKES ATLISI (CİRCASSİAN)

DERIVATION OF THE NAME “CHERKASSY”

“Cherkasy adının nerden geldiği konusunda en ilginç ve meşhur teori, bu adın Kafkasyalı Cherkess(Çerkes) halkının isminden geldiği yönündedir.Buda demek oluyor ki, bu yerleşim yerinin sakinleri olan Cossackların aslında Ukraynalı yerlilerden olmadığı anlaşılmış oldu.Bu isimin Circassians(Cherkas, Cherkess) isimleri ile oldukça benzer olduğu görülmektedir.Bu isim Çerkeslere komşuları ve Ruslar tarafından verilen bir isim.Onlar kendilerine “Adıge” diyorlar.Orta Çağ’da Ruslar onlara “Cossack-Kasog” diyorlardı.İşin ilginç tarafı onlar günümüzde İsrail’de de yaşayan(Rehana,Kfar Kama,Hirbat Cherkas)  ve bizler tarafından gayet bilinen bir halklar.

Çerkeslere göre, onların atalarının toprakları eski zamanlarda Ukrayna ve Kırım’a kadar yayılmıştı.Sürekli yaşamış oldukları yer de zaten şimdide olduğu gibi Kavkaz bölgesidir.Onlar M.Ö 4. yy’dan M.S 8.yy’a kadar şimdiki Ukrayna topraklarında da koloniler kurmuş,yönetmiş ve bu topraklara kültürlerini götürmüşlerdi.İsimleri birçok yerleşim birimine verildi ve bu isimler günümüzde de hatırlanmaktadır.İşte bunlardan en önemlisi Cherkasy Bölgesidir.”

CHERKASY ,TARİHİ ŞEHİR ARMALARI ve ÇERKES ARMALARI

Circassian Prince Arm

Circassian Prince Arm

Circassian Prince Arm

Cherkasy Oblast Arm

Circassian Flag-Historical

Figure in Circassian Flag

Cherkasy Arma-Cossack

Cherkasy Arma-1850

Chigirin Arma-1592

Cherkasy-1852 Arma

Chigirin Şehri Arma-1852