DÜNYA,OLİMPİYAT,ÜLKE ŞAMPİYONU ÇERKES SPORCULAR

Avrupa,Dünya,Olimpiyat ve Ülke Şampiyonlarımız

(KAYNAK  : circassian.narod.ru ve kişisel arşivimden – ÇEVİRİ    : Soner DAUR)

ADI BİLİNMEYEN AMA NÜFUSLARINA ORANLA DÜNYA’DA ÇEŞİTLİ SPOR DALLARINDA ONLARCA ŞAMPİYON ÇIKARMIŞ,SÖZ SAHİBİ OLMUŞ TEK MİLLET

Bunlar Çerkes(Adiga) milleti için dünyayı baştan başa saran, her millete nasip olmayan büyük başarılardır.Dünyada çok sayıda millet var, ama Dünya Olimpiyatını yönetebilecek bir tek atlete sahip değiller.

Kilar Kashirov : Avrupa’nın en yüksek dağı Elbruz’a ilk tırmanan Adıge(amatör dağcı) – 1824(29)

Mustafa Nakov  :Ağırlık kaldırma-1939 Sovyet Şampiyonası Bronz madalya

Boris Şhukov: Bisiklet

1970 Dünya Şampiyonu

1972 Olimpiyat Şampiyonu

Yusuf Khazhaliev: Bisiklet-Dünya Şampiyonu Boris Şhukov’un antrenörü

Harun Sencan: 1954-Konya Yılanyusuf – Bisiklet

Akdeniz oyunlarında 3.lük

3 kez Türkiye Şampiyonu

1 km pist yarışında 1.cilik (hala rekoru kırılamadı.)

Elena Akhamin: Volley-Ball-1980 Olimpiyat Şampiyonu

Zambot Pşukov : Jokey-“Dünya Klasında Jokey” Ünvanı sahibi

Muharbi Kunizhev : Jokey-2 kez SSCB Şampiyonu

Yakub Koblev : Judo-Sambo-Dünyaca Ünlü antrenör

Arambi Hapay : Sambo-1974-75 İlk Adiga Dünya Şampiyonu

Gumer Kostokov : Judo-Avrupa Şampiyonu

Vladimir Nevzorov : Judo

Tamara Kalyagina: Basketbol

Vladimir Maksimov: El topu

Aslanbek Huştov : Olimpiyat Şampiyonu- Güreş

Makho Bilal : 3 kez Dünya Şampiyonu- Güreş

Sambo-Güreş Avrupa-Dünya Şampiyonları

Arambi Khapay,Vladimir Dutov,Vladimir Gurin,Gumer Kostokov,Sagid Meretukov,Murat Khasanov,Muhamed Kunizhev,Skhatbii Alkhaov,Alexander Konovalov

Khazret Tletseri: Judo

Arambi Emizh : Judo-Avrupa Şampiyonu

Murat Hasanov: Sambo

1993-94-95-96-97 Avrupa Şampiyonu

1994-95 Dünya Şampiyonu

1995 Dünya Kupası sahibi

Coşkun Yavuz- Kayseri(Jamırzey) : Taekwondo

1986 Türkiye Şampiyonu

1987 Türkiye II.si

1987 Akdeniz Kupası’nda 3.

Tefik Uçel(Bidanıko): Serbest Stil Güreş

1949-56-57 Avrupa Şampiyonu

1951 Dünya Şampiyonu

1952 Olimpiyatlarda Bronz Madalya

Gazenfer Bilge(Anne Adıge):

1946 Avrupa şampiyonu- Güreş

1948 Olimpiyat Şampiyonu – Güreş

2007-TBMM Üstün Hizmet Ödülü

Yaşar Dogu(Ghucke-Vubıh): Güreş

1946-47 Avrupa Şampiyonu

1951 Dünya Şampiyonu

1948 Olimpiyat Şampiyonu

Hamid Kaplan(Kiki): Güreş

1956 Olimpiyat Şampiyonu, Dünya Kupası Sahibi

1957 Dünya Şampiyonu

Mahmud Atalay(Nağue) : Güreş

1935 Avrupa Şampiyonu

1968 Olimpiyat Şampiyonu

Muharbi Kirgin: Ağırlık Kaldırma

1972-73 Avrupa ve Dünya Şampiyonu

1972      Olimpiyat Şampiyonu

Yuri Khuazhev : Ağırlık kaldırma-Dünya Şampiyonu

Murat Zhanov: Kickbox-Dünya Şampiyonu

Asian Gubashiev: Karate-Do-Dünya Şampiyonu

İsmail Hakkı Önder(Jaji): Muay Thai-Türkiye ve Balkan Şampiyonu

KISA TARİHÇE

SPOR.

Çerkes(Adige) dilinde bu kelimenin direk bir karşılığı olmamasına rağmen, Adiga kültüründe çok önemli bir yere sahiptir.Bunun yanında Nart Eposunda da yansımaları vardır. Her yıl Nartlar atletik oyunlar, nişancılık, güreş ve at yarışları için toplanırlardı.

Eski Adigelerde en popüler yarışlar,oyunlar at üstünde/atlı oyunlardı.

Shurylas ( At üstünde ayakta) , Shygazha ( At yarışı) , Shygadzhagu (Sürüş) , Shykafa ( At dansı) gibi oyunları sayabiliriz. İki tip Adiga güreşi vardı: biri bel, diğeri kol/bilek güreşi.

Adigalarda atçılık etik değerler, ulusal sistem ve Atlı savaşçıların  tanrısı Dzekhota ile birlikte kendine özgü bağımsız bir müessese olarak gelişti.Soylu çocukları eğitmenleri birinci sınıf zorlu eğitimlerden geçiriyorlardı.Kusursuz bir şövalye binicisi olmak için zorunlu testlerden geçmek zorundaydılar.Mesela, yanlarına aldıkları güvenilir birkaç kişilik atlı grubu ile uzak yolculuklara çıkıyorlardı.(Meşhur Kral Arthur efsanesinde olduğu gibi ).Birbirinden zor,ağır şartlara tahammül etmelerinde onlara tek yardımcı Dzekhota idi.

Askeri eğitimler arasında da spor büyük bir öneme sahipti.Çerkeslerin fiziksel eğitim sistemi ve yatkınlıkları Çerkes Memluklar döneminde de kendini göstermişti.Adiga orijinli sultanlar,komutanlar ve savaşçılar sadece politik zekaları ve cesaretleri ile değil  güçlü yapıları, metanetli,becerikli ve azimli oluşları ile de fark yaratmışlardı.Memlukların çoğunlukla dönemine göre ateşli silahlardan arınmış askeri hünerleri düşmanları için erişilmez düzeydeydi. Dönemin en iyi binicileri,okçuları,güreşçilerinin adları Çerkes Memluk kroniklerinde geçiyordu.Çok güçlü bir adam olan Çerkes Sultan Muamed Shaikh Karmoko bir eşi daha olmayan üst düzey bir Furusiya savaşçısıydı ve favori silahı mızraktı.Daha sonraları Adiga sporu,sistemi Osmanlı askeri eğitimlerinde de kayda değer bir etkiye sahipti ve Adigalar bu ülkeye başka alanlarda da olduğu gibi ünlü sporcular kazandıran bir millet olarak kendilerinden söz ettirdiler.

Çerkesler dağcılığı bir spor olarak görmediler, zaten eski dönemlerden buyana bu onların yaşamlarının bir parçasıydı.Dolayısıyla, hiçbir teçhizat ve özel eğitimi olmaksızın Dünya’nın en yüksek dağı olan Elbruz’a(5642 mt) tırmanan ilk kişi Baksanlı bir Kabardeyli olan Kilar Kashirov olmuştu.Tarih 10 Temmuz 1829, saat 11’di.

Ekim Devrimi ile birlikte farklı bir spor anlayışı ortaya çıktı.Zaten geleneksel spor bu insanların folklorik kültürünün bir parçasıydı.Modern spor ise resmi organizasyonlar ile zorla oluşturulan ve profesyonel hale getirilen bir bölgesel temsiliyet sporuydu.20.yy.’ın sonlarına doğru mükemmel sporcular yetişti ve onlar arasında en parlak geçmişe sahip olan , 30 yılını spora adamış bir Adiga Mustafa Nakov idi.İkinci Dünya savaşından sonra, ilerde Olimpiyat Şampiyon Boris Şukov’u eğitecek olan Yusuf Khazhaliev’de çok yetenekli bir bisikletçiydi.

Biniciler arasında en başarılı olanlardan biri Zambot Pşukov du.

Moskova,Prag,Budapeşte,Berlin,Sofya,Londra ve Paris’te birçok prestijli ödüller kazandı.Uluslararası At yetiştiriciliği Kongresi (Horse Breeding International Congress) onu biniciler için en yüksek unvan olan Dünya Klasında Jokey “World Class Jokey” unvanı ile ödüllendirdi.Zambot Pşukov 53 yaşına kadar bir çok şampiyonluklar yaşadı.Bu aynı zamanda bir rekordur.Muharbi Kunizhev ise ödüller almaya 15 yaşında başladı ve eski SSCB’nin iki kez şampiyonluk kazanmış Adiga sporcusuydu.1967’den 1982’ye kadar da milli takımın antrenörlüğünü yapmıştı.

Fakat, Sovyet döneminde Adiga sporunda en kendinden söz ettiren ünlü antrenör Yakub Koblev’in kurduğu Maykop Judo-Sambo Okulu idi.Koblev’in okulunun şampiyonluk serisi 1974 yılında başladı.Madrid’te ki Avrupa Şampiyonasında Gumer Kostokov and Arambi Emizh şampiyon oldular.Ulan-Bator’da ki Dünya Şampiyonasında da Arambi Hapay ilk Adiga Dünya Şampiyonu oldu ve Koblev’in okulu tüm Dünyaca tanınmaya başladı.Adiga diasporasından Olimpiyat Şampiyonları Gazenfer Bilge,Yaşar Dogu, Hamid Kaplan, Mahmud Atalay ve diğer Çerkes kökenli güreşçiler Türkiye Cumhuriyeti’nin gururu ve ulusal kahramanları oldular.Maykoplu Dünya Şampiyonu Arambi Hapay ayrıca, 5 kez Avrupa Şampiyonu-2 kez Dünya Şampiyonu ve Dünya Kupası sahibi Murat Khasanov’u eğiten kişiydi.Gurur verici unvanlar ile ödüllendirilmiş ve tüm Avrupa,Dünya rekorlarını kırma şansına sahip olmuştu.

Dünyanın en güçlü adamı Yuri Khuazhev Maykop’ta yaşıyor.271,5 kg kaldırdığında ağırlık kaldırmada Dünya Şampiyonu olmuştu. Psygansu Kabardey köyünden 22 yaşındaki Murat Zhanov’da Kickbox’ta kendi klasmanında en yüksek unvanların tümünü kazandı.Rusya Karate-Do Federasyonu Başkanı Yuri Orlov Asian Gubashiev‘e Dünya Şampiyonu unvanını takdim etti..Sırası gelmişken, Rusya’da hiç kimse önceden böle bir başarıya imza atamamıştı.

Bunlar Adiga milleti için dünyayı baştan başa saran, her millete nasip olmayan büyük başarılardır.Dünyada çok sayıda millet var, ama Dünya Olimpiyatını yönetebilecek bir tek atlete sahip değiller.

Herbir Şampiyonumuz (14 spor dalında 51 kişi) sayısız övgüye layık eşsiz şahsiyetlerdir.Bu onların aklı,kuvveti,sabırları,kazanma azimleri,soylulukları sayesinde sadece zafer için soluk almaları gibidir.Ve onların her birinde gördüğümüz en önemli fark atalarından miras Adiga milletinin genetik potansiyelidir.Her millet gelişmek,kendinden söz ettirmek için büyük yazarlara,bilim adamlarına,artistlere,aktörlere,bestekarlara,mimarlara olduğu kadar büyük sporculara da  ihtiyaç duyar.Bu konularda eksiklik o milleti kusurlu yapar.

Advertisement