KAFKASYA’DA ATEŞ VE KILIÇ (çeviri)

Fire and Sword in the Caucasus

London, T. F. Unwin, 1906.

LUIGI VILLARI (1876 – 1959) : İtalyan Tarihçi,Gezgin ve Diplomat

ÇEVİRİ : Soner DAUR

 

“KAFKASYA’DA ATEŞ VE KILIÇ” DAN BİR BÖLÜM

ÇERKESYALILAR VE ABHAZYALILAR

 

Onlar, Karadeniz sahili boyunca ve Batı Kafkasya’da yaşayan iki kadim halkın bakiyeleridir.Etnografyacılar(kavimler ilmi) tarafından büyük ilgi duyulan, her biri bu topraklarda büyük bir rol oynamış halklardır.Çerkesyalılar(Kabardalıları da kapsayan) ve Abhazyalılar.(Sayfa 24)

 

Çerkesyalılar müthiş bir kahramanlık ile Rus yayılması ve işgaline karşı koydular, ve ülkeleri sonunda fethedildiğinde , büyük çoğunluğu Osmanlı topraklarına göç etmek zorunda kaldı.Şimdiler de o bir milyonu aşkın cesur ulustan anavatanlarında geriye kalan sadece birkaç bin Çerkesyalıdır.

 

Sohum Kale’nin arkasında kalan dağlarda yaşayan Abhazyalılar’ın nüfusu 19.yy. başlarında, (1800’ler-S.Daur) yaklaşık 60.000’e kadar düşmüştü.Aynı dönem, Kuzey-doğu hattı boyunca yerleşik olan Kabardalıların nüfusu da 240.000 kadardı.(1790-Batı Çerkesya Adıge nüfusu-950.000, S.Daur) Dağıstan ve Terek vilayetinin bir kısmında yaşayan dağlılar ise olağanüstü karışık bir yapıdaydı.Onlarca farklı kollara sahip, kısmen otokton halklardan oluşan, fakat onlarca farklı dil konuşan kararsız bir yapıdaydılar. Birbirleri arasındaki bağlantılar her daim kurulamamıştı.

 

Çeçenler(180.000) Vladikavkaz’ın doğu ve güneyindeki dağlarda yaşayan savaşçı halklardandı. Lezgiler, Andiler,Avarlar.Dargo, Kyurinler,Udinler ve birçokları.Dağıstan’da her birinin farklı bir dil konuştuğu 7 köyün bulunduğu bir dağ vardır; birbirleriyle iletişimde Avar dilini kullanıyorlardı.Avar dili “Lingua Franca” denilen dil öbeğinin bir türüdür.(Lingua Franca- eskiden Akdeniz sahillerinde konuşulan İtalyanca’dan bozma, milletlerarası bir ticari dildir. S.Daur) Yerli diyalektler arasında Türki ve Arabi dillerde konuşuluyordu.

 

Doğu halkların dini neredeyse tamamen Suni İslam dır (Mohammedans) ve Şamil’in önderliği altında kısmen tek bir ulus halindeydiler. Şamil uzunca bir seri savaşlar ile Ruslara karşı koymuş bir liderdi.Rusların Dağıstan ve Çerkesya’da ki mücadelelerini anlatan hikayeler Rus tarihinin en dramatik ,ilgi çeken bölümleri arasında olup, bu halklar hala savaşçı ve cesur karakterlerini idame ettiriyorlar.

 

[sayfa 27] Kafkasya tarihini yazmaya kalkmak sadece çok zor değil,çokça yararlıdır da.Rus işgaline coğrafik olarak bölge büyük ölçekte iki farklı ve bağımsız bölgeye ayrılmıştı.Etnografik olarak da karışık bir çeşitlilik içindeydi.Tarihsel olarak daima birçok farklı bölge içinde, kimi yerde fazla kimi yerde az farklılığa sahip prenslikler ve kabilelerden oluşuyordu.